Dylematy tożsamościowe Rusinów Karpackich i Ślązaków
19 stycznia 2017
0

Kolejne comiesięczne spotkanie w MBP w Rudzie Śląskiej z ludźmi kultury, nauki i sztuki związanymi ze Śląskiem tym razem poświęcone było dylematom tożsamościowym Rusinów Karpackich i Ślązaków.

11 stycznia naszym gościem była pani dr hab. Ewa Michna z Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej bardzo interesującej prawie dwugodzinnej prelekcji podjęła próbę analizy porównawczej sytuacji tych mniejszości odpowiednio na Zakarpaciu i w Polsce.

Wykład rozpoczął się od pokazania mapy terenów zamieszkałych przez omawiane grupy etniczne i omówieniu związanych z tym warunków geopolitycznych. Obie mniejszości żyją bowiem na szeroko rozumianym historycznym pograniczu – na styku Wschodu i Zachodu w przypadku Rusinów i słowiańsko-germańskim w przypadku Ślązaków.
Kolejnym zagadnieniem omówionym przez naszego gościa były kontrowersje wokół sprawy emancypacji obu grup etnicznych – Ewa Michna przedstawiła liczne argumenty zarówno zwolenników jak i przeciwników emancypacyjnych dążeń Ślązaków.

Tezy i wnioski wygłoszone przez panią doktor wynikają z prowadzonych przez nią wieloletnich badań naukowych in situ wśród liderów Rusinów Karpackich jak i Ślązaków, a także analizy materiałów zastanych, etnicznej prasy i treści publikowanych przez nich na portalach społecznościowych.

Zdaniem naszego gościa obie grupy etniczne ze względu na usytuowanie geograficzne na pograniczu poddane są silnym wpływom ze strony przedstawicieli konkurencyjnych narodów. Grupy dominujące oddziaływujące na mniejszości zmieniały się też wraz ze zmianą przynależności państwowej omawianych obszarów. Mówimy więc o ukrainizacji, madziaryzacji i słowakizacji w przypadku Rusinów oraz o germanizacji i polonizacji w odniesieniu do Ślązaków.

Równocześnie – jak to na pograniczu – mamy do czynienia z interferencją wpływów większości w sferze kultury ale i asymilacją w sferze społecznej. Nie bez znaczenia jest także to, że kultura i języki mniejszości postrzegane są przez dominującą większość jako „dziwne” a ich historia, wartości i obyczaje jako odmienne. Brak akceptacji tej „inności” przez przedstawicieli dominującego centrum jest jednym z powodów występowania izolacjonizmu w obu omawianych grupach, dla ochrony swoich grupowych „wartości”. Z kolei wpływ dominującej większości skutkuje często labilnością w wyborach tożsamościowych członków obu grup.

W swoim wywodzie Ewa Michna nie zajmowała się rozważaniami natury politologicznej a przedstawiła jedynie wnioski z prowadzonych od wielu lat badań, wywiadów i rozmów z liderami obu grup zmierzających do emancypacji. Przedstawiła przyczyny dylematów tożsamościowych społeczności karpacko-rusińskiej i śląskiej, a także ich historyczne (w tym polityczne, geograficzne i kulturowe) uwarunkowania. Wnioski i recepty na przyszłość muszą już sobie one wypracować samodzielnie.

Sala w galerii Krekot w MBP była pełna słuchaczy a dla spóźnialskich trzeba już było dostawiać krzesła. Wykład pani dr Ewy Michny wywołał również ogromne zainteresowanie słuchaczy, ożywioną dyskusję i mógłby jeszcze długo trwać. Było to zatem kolejne udane spotkanie a powyższy tekst przedstawia z konieczności w dużym skrócie omawiane przez nią zagadnienia.

W lutym (08.02) naszym gościem będzie reżyser teatralny związany obecnie ze Śląskiem, pan Grzegorz Kempinsky. Serdecznie zapraszamy.

Comments

comments