Prowadził szeroką działalność propagandową na terenie Śląska i całej Rzeszy. Wielokrotnie miał do czynienia z dochodzącymi do władzy narodowymi socjalistami. W Dreźnie udało mu się przerwać przedwyborczy wiec Adolfa Hitlera, zadając agitatorowi narodowego socjalizmu szereg niewygodnych pytań. Wiec kończy się wygwizdaniem przez zgromadzonych przyszłego kanclerza

Syndykaliści odrzucają wszystkie wyznaczone samowolnie granice polityczne i narodowe; nacjonalizm widzą wyłącznie jako religię nowoczesnego państwa i odrzucają zasadniczo wszystkie próby osiągnięcia tak zwanej narodowej jedności, za którą kryje się jednak tylko władza klasy posiadającej. Syndykaliści uznają tylko różnice natury regionalnej i żądają dla każdej grupy narodowościowej prawa, które pozwoliło by załatwić swoje sprawy i specyficzne potrzeby kulturowe według swojego zwyczaju oraz predyspozycji w solidarnym porozumieniu z innymi grupami oraz związkami ludowymi. Rudolf Rocker

Alfons Tomasz Pilarski (pseudonimy: Kompardt, Rylski, Janson)

Urodził się 06.07.1906 r. w Leśnicy (Leschnitz), w powiecie strzeleckim (Groß Stehlitz). Pochodził z rodziny robotniczej, syn Piotra i Rozalii, z domu Minkus.

W 1919 r. na Górnym Śląsku powstaje FAU (Freien Arbeiter Union - Unia Wolnych Robotników ), który rok później przyłączony zostaje do FAUD (Unia Wolnych Robotników Niemiec). Tomasz Pilarski jest określany przez policję jako "duchowy przywódca" tego anarchosyndykalistycznego związku zawodowego.

Podczas plebiscytu w 1921 r. anarchosyndykaliści nawołują do jego bojkotu. Przez to odsuwają się od niemieckiej i polskiej klasy robotniczej, a tym samym narażają się na nacjonalistyczne ataki swoich politycznych przeciwników.

"Na Górnym Śląsku tli się żagiew wojny i puczu. Polska i niemiecka klasa robotnicza jest gotowa, aby do polskich i niemieckich kapitalistów, dla polskiego i niemieckiego państwa połamać sobie czaszki i kości (...) Ze strony niemieckiej padło w naszym kierunku stwierdzenie, że jesteśmy 'polskimi oddziałami uderzeniowymi'. Natomiast polscy nacjonaliści nazywali nas 'Niemcami wiernymi ojczyźnie pod maską międzynarodowego zbratania narodów'. Rozległ się ryk wściekłości, kiedy postanowiliśmy, iż nie będziemy brać udziału w plebiscycie. Urzędnicy związkowi wymyślali nam od 'zdrajców ojczyzny' (...) Na syndykalistycznych zgromadzeniach byliśmy coraz bardziej pewni, że klasa robotnicza nie chce słuchać prawdy." ¹.

Tomasz Pilarski prowadzi szeroką działalność propagandową na terenie Śląska i całej Rzeszy. Wielokrotnie ma do czynienia z dochodzącymi do władzy narodowymi socjalistami. W Dreźnie udaje mu się przerwać przedwyborczy wiec Adolfa Hitlera, zadając agitatorowi narodowego socjalizmu szereg niewygodnych pytań. Wiec kończy się wygwizdaniem przez zgromadzonych przyszłego kanclerza.

W latach 1921-27 pracuje jako rysownik w anarchosyndykalistycznym wydawnictwie "Fritz Kater". Do 1925 roku wydaje własne pismo "Arbeiterstimme" (Głos Robotnika), które przestaje ukazywać się z przyczyn finansowych. Od 1928 jest politycznym redaktorem pisma "Freiheit" (Wolność) w Raciborzu i Wrocławiu (pismo to nosiło podtytuł: "polityczny tygodnik dla Dolnego i Górnego Śląska"). Z pierwszych siedmiu numerów pisma dwa zostały zarekwirowane a wydawanie gazety wstrzymane na cztery tygodnie. Działalność śląskiego anarchisty nie ogranicza się jednak tylko do aktywności w FAUD i pracy propagandowo-edytorskiej.

W 1929 roku razem z innymi członkami FAUD w Raciborzu, zakłada anarchistyczną milicję Czarne Szeregi "Schwarzen Scharen". Tworzą je zarówno niemieccy związkowcy jak i polscy dezerterzy. Kwestie narodowe nie są w stanie podzielić śląskich towarzyszy. Kolejno powstają liczne sekcje śląskiej milicji anarchistycznej; w Bytomiu (Beuthen), Oleśnie (Rosenberg), Kietrzu (Katscher), Gliwicach (Gleiwitz) i Bytomiu-Karbie (Borek-Karf). Według danych FAUD siły mobilizacyjne wynoszą 1500 (według danych policyjnych 300-400 osób). W 1930 roku raport górnośląskiej FAUD stwierdza, że "Wszędzie Czarne Szeregi są silniejsze aniżeli FAUD, lecz także silniejsze od komunistycznej samoobrony robotniczej."

Jednym z głównych celów tej bojowej organizacji jest "ochrona robotniczych imprez oraz zwalczenie faszyzmu wszelkimi środkami." Górnośląscy anarchosyndykaliści przygotowują się do konfrontacji z dochodzącymi do władzy faszystami. Dysponują karabinem maszynowym i kilkoma pistoletami. W 1932 policja natrafia w Bytomiu na magazyn materiałów wybuchowych. Rozpoczynają się kolejne aresztowania i represje. W latach 1919-32 Tomasz Pilarski jest wielokrotnie aresztowany. W tym okresie spędza łącznie 19 miesięcy w więzieniu. Na Śląsku jest jednym z głównych organizatorów oporu przeciwko dochodzącemu do władzy Hitlerowi. Poszukiwany w Niemczech pod zarzutem zdrady stanu. We wrześniu 1932 roku ucieka do Polski. Tam otrzymuje status uchodźcy politycznego.

W latach 1934-36 zostaje okręgowym sekretarzem Związku Związków Zawodowych (ZZZ) ² w Zagłębiu Dąbrowskim, a od czerwca 1937 w zarządzie głównym ZZ Metalowców. Otrzymuje obywatelstwo polskie w tym samym roku. Pracuje w redakcji "Frontu Robotniczego", a w lipcu 1939 staje się członkiem prezydium ZZZ.

Przez ten czas utrzymuje kontakty ze swoimi towarzyszami z Raciborza. Pod namową Augustina Souchego ³, w 1937 roku, wyjeżdża jako korespondent wojenny do ogarniętej wojną Hiszpanii. Souchy w tym czasie jest odpowiedzialny za kontakty zagraniczne anarchosyndykalistycznego frontu (CNT). W 1938 r. Tomasz Pilarski jest delegatem na kongresie rewolucyjnych związków syndykalistycznych (IWA: Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników).

Po powrocie pracuje w Polskim Radio Katowice w dziale propagandy antyhitlerowskiej, gdzie przygotowuje audycje skierowane do Niemców. Do 1945 roku przebywa poza Śląskiem, w Warszawie i Wilnie. Jako Thomas Janson w 1942 roku wraca do Warszawy. Działa w Syndykalistycznej Organizacji "Wolność". Redaguje podziemne pismo "Walka Ludu". Jest w AK członkiem grupy odpowiedzialnej za prowadzenie akcji N (działań dywersyjno-propagandowych wśród Niemców). Walczy w Powstaniu Warszawskim w szeregach Polskiej Armii Ludowej (PAL). Ciężko ranny w walkach. Od 1945 do 1947 roku pracuje w różnych śląskich przedsiębiorstwach. Znów opuszcza Śląsk ⁴.

W 1954 roku zostaje aresztowany z przyczyn politycznych, prawdopodobnie w zwiazku z.kontaktami z "wrogimi organizacjami zagranicznymi" (niemieckimi anarchistami). Formalnie jednak, zarzuty nigdy nie zostają mu postawione ⁵. Więziony od kwietnia do listopada 1954 r. Zawsze odmawia przyjęcia orderów i honorowych odznaczeń, nigdy także nie wstępuje do ZBOWiD-u. Tomasz Pilarski umiera 3 lutego 1977 w Warszawie. Pochowany zostaje na Cmentarzu Powązkowskim.

Przypisy:

1) Brief aus Oberschlesien, in: “Der Syndykalist” 3 (1921), Nr. 16.

2) Związek Związków Zawodowych – w latach 1931-39 jedna z trzech najwiekszych central związkowych w Polsce, pierwotnie prosanacyjna, od 1936 roku pod wpływem anarchistów zmienia kurs ideowy w stronę syndykalizmu. W trakcie II wojny światowej członkowie ZZZ współtworzyli Związek Syndykalistów Polskich.

3) Augustin Souchy pochodzi także z Raciborza.

4) „...zostaliśmy z Zabrza po prostu wysiedleni. Przeprowadzka do Warszawy była więc przymusowa.” wspomina córka Joanna Pilarska – „Jeszcze w Zabrzu ojciec czasem nie wracał do domu, był zatrzymywany. Bardzo szybko to stało się regułą w Warszawie.”.

5) Joanna Pilarska, córka przypuszcza, że bezpośrednim powodem aresztowania, mógł być ich wyjazd na Śląsk, i spotkanie ze starymi towarzyszami, zaraz po czerwcowym powstaniu w Berlinie.

--------
Tagi: Polityka i społeczeństwo | Alfons Tomasz Pilarski | leśnica | anarchosyndykalizm |

Dodaj swój komentarz do tego artykułu.