Fenomenem jest to, jak małe społeczności narodów bałtyckich, zagrożone przez narody o tendencjach imperialnych (zwłaszcza Rosję), potrafiły przetrwać i zachować własną tożsamość – opowiada konsul honorowy Łotwy w Gdańsku i jednocześnie członek Ruchu Autonomii Śląska

Z Krzysztofem Figlem, Konsulem Honorowym Republiki Łotewskiej w Gdańsku, członkiem Ruchu Autonomii Śląska, rozmawia Bartłomiej Świderek.

Bartłomiej Świderek: Jak wyglądają Pana związki ze Śląskiem? Czy ma Pan jakieś śląskie korzenie?

Krzysztof Figel: Nie mam śląskich korzeni. Urodziłem się w Gdańsku, mieszkam w Gdyni. Od czasu studiów w Instytucie Historii Uniwersytetu Gdańskiego interesowała mnie problematyka narodowościowa, zwłaszcza kwestia powstawania nowych narodów w Europie Środkowo-Wschodniej, z czasem doszły do tego zainteresowania historycznymi regionami Unii Europejskiej. Mój pierwszy kontakt ze śląską tematyką regionalną to wywiad przeprowadzony przez redakcję paryskiej "Kultury" z poprzednim przewodniczącym Ruchu Autonomii Śląska Krzysztofem Kluczniokiem. Ta bardzo ciekawa rozmowa była dla mnie otwarciem na niezmiernie zasobną skarbnicę śląskiej pamięci. Pomimo mojego oddalenia terytorialnego proces poznawania Śląska i jego mieszkańców trwa już blisko 10 lat. Zgadzam się z zaprezentowaną kiedyś przez Kazimierza Kutza tezą: "iż Śląsk ma historyczne europejskie trzewiki", dodał bym jednak iż większość mieszkańców tegoż regionu, podobnie jak zdecydowana większość obywateli Rzeczpospolitej Polskiej nie ma o tym bladego pojęcia.

Dostrzega Pan jakieś analogie pomiędzy Górnym Śląskiem, a Pomorzem? Pomiędzy ruchem kaszubskim a śląskim?

Śląsk, podobnie jak Pomorze, był regionem położonym na zachodnich kresach obszarów do których historycznie aspirowała Korona Polska i jej spadkobiercy. Aspiracje te spotykały się na tych ziemiach z działaniami strony niemieckiej również predestynującej do uczynienia tych obszarów swoją strefą wpływów. W warunkach konfliktu polsko-niemieckiego, który w XIX i XX wieku przybrał postać walki dwóch nacjonalizmów zarówno Ślązacy jak i Kaszubi nie mogli pozostać neutralni i nadzwyczaj często stawali wobec wyboru opcji narodowościowej. W takiej sytuacji trudno było pozostać przy własnej, powiedziałbym bardzo swojskiej identyfikacji regionalnej. Śląsk i Pomorze znalazły się poniekąd pomiędzy dwoma barykadami, polską i niemiecką. Uważam iż dopiero teraz kiedy nie ma realnego konfliktu politycznego pomiędzy Polską a Niemcami, w warunkach jakie stwarza nam Wspólnota Europejska możliwy jest rozwój idei regionalnej: śląskiej i kaszubsko-pomorskiej. Pozostaje oczywiście otwartym pytanie ile obecnie zostało z pamięci zbiorowej o historycznych regionach Śląska i Pomorza i czy lokalne elity są zainteresowane odrodzeniem regionalnej wspólnoty, rozumianej w kategoriach szerszych niż ludowa cepeliada.

Pełni Pan funkcję Konsula Honorowego Republiki Łotewskiej w Gdańsku. Skąd u Pana zainteresowanie tym właśnie krajem?

Funkcję tę pełnię od 1995 roku. Łotwa i jej mieszkańcy wpisują się w moje zainteresowania problematyką narodowościową w Europie Środkowo-Wschodniej, a także są logiczną konsekwencją wyborów dokonywanych przeze mnie w latach osiemdziesiątych. Wówczas będąc zaangażowanym w ruch "Solidarności" sympatyzowałem z walką Bałtów o wybicie się spod radzieckiej dominacji. Bardzo ważnym dla mnie aktem było zredagowane przez I Zjazd NSZZ "Solidarność" w 1981 roku posłanie do ludzi pracy Europy Środkowo-Wschodniej, korespondujące z wolnościowymi aspiracjami ludów i narodów w tej części Europy.

Łotysze przez ponad 50 lat walczyli z komunistyczną okupacją. Ich tożsamość, choć pewnie nadwyrężona, zdołała się obronić. Czy to dowód na to, że małe narody nie są skazane na wyginięcie, i że obecnie doświadczamy ich odrodzenia?

Dla mnie jako historyka swoistym fenomenem jest to jak małe społeczności narodów bałtyckich (Litwa 3,5 mln., Łotwa 2,4 mln., Estonia 1,5 mln.) zagrożone przez narody o tendencjach imperialnych, zwłaszcza Rosję potrafiły przetrwać i zachować własną tożsamość. Uważam iż była to przede wszystkim kwestia charakteru, obrony własnego języka i odrębności kulturowej, a także bez wątpienia umiejętność wykorzystywania sprzyjającej koniunktury międzynarodowej, która dwukrotnie, po raz pierwszy w 1918 roku, a potem w latach dziewięćdziesiątych XX wieku umożliwiła najpierw powstanie a potem odrodzenie się bałtyckich państwowości. Z narodami jest podobnie jak z gatunkami będącymi częścią otaczającej nas przyrody, jedne potrafią się obronić lub elastycznie dopasować do zmieniających się uwarunkowań, a inne czeka zagłada. Tak stało się z historycznymi ludami bałtyckich Prusów i Jaćwingów. Jest taka poetycka alegoria, która mówi iż naród przypomina śpiącą królewnę, która czeka na tego wybranego, który w sprzyjającym czasie obudzi ją do życia. Może takim wybranym przez opatrzność jest właśnie Ruch Autonomii Śląska, który właśnie budzi śląskie poczucie wartości i regionalną tożsamość.

Według różnych statystyk blisko 40 procent mieszkańców Łotwy to tzw. rosyjskojęzyczni, spośród których wielu nie ma do dzisiaj obywatelstwa republiki. Czy można mówić o dyskryminacji tej grupy?

Mieszkańcy Łotwy to osoby o różnej identyfikacji narodowościowej, w tym licząca kilkadziesiąt tysięcy osób grupa Polaków. W skali kraju zamieszkałego przez ponad 2 miliony ludzi jest to spora populacja. Większość dzisiejszych mieszkańców Łotwy posiada pełnię praw obywatelskich. Jednakże istnieje grupa osób, najczęściej ich wyróżnikiem jest posługiwanie się na co dzień językiem rosyjskim, którzy w różny sposób znaleźli się na terytorium Łotwy po aneksji kraju przez ZSRR w 1940 roku. Są to dzisiaj kolejne pokolenia tych ludzi którzy w tzw. radzieckich czasach przybyli na Łotwę po brutalnym zlikwidowaniu łotewskiej państwowości połączonym z aresztowaniami i masowymi deportacjami obywateli międzywojennej Łotwy. Represje dotykały wielu obywateli niepodległej Łotwy, niezależnie od ich przynależności etnicznej, uderzając we wszystkich którzy w jakiś sposób nie akceptowali lub potencjalnie mogli nie identyfikować się z rosyjską dominacją. Ludzie ci, lub potomkowie obywateli Łotwy sprzed 1940 roku w momencie restytucji niepodległej Republiki Łotewskiej w sierpniu 1991 roku automatycznie otrzymali łotewskie obywatelstwo. Pozostali otrzymali status mieszkańca, nie mając biernego i czynnego prawa wyborczego w wyborach parlamentarnych i nie mogąc być urzędnikami państwa łotewskiego. Osoby te mogą natomiast wykonywać wszystkie inne profesje, wielu z nich z sukcesami zajmuje się działalnością gospodarczą. Część z tych ludzi w oparciu o istniejące uznane przez społeczność międzynarodową procedury stara się o uzyskanie obywatelstwa, m.in. zdając egzamin ze znajomości języka łotewskiego i porządku konstytucyjnego Łotwy. Jest również zdecydowana mniejszość która tego nie czyni. Powody dla których pewna grupa Rosjan mieszkających na Łotwie tego nie robi wymagałyby szerszego wykładu, myślę iż dla wielu z nich wciąż ojczyzną jest były Związek Radziecki. Traktują oni niepodległa Łotwę jako byt przejściowy, nie identyfikując się z łotewską państwowością i jej europejskimi aliansami.

Czy warto odwiedzić Łotwę? Jakie regiony tego kraju szczególnie poleciłby Pan turyście?

Warta zobaczenia jest przede wszystkim Ryga, stolica Łotwy, z jej historycznym bo ponad 800-letnim dziedzictwem łączącym różne kultury i style architektoniczne. Ciekawa jest nadmorska Kurlandia prowadząca w XVII wieku bardzo śmiałą jak na swoje rozmiary akcję kolonizacyjną w Afryce i na Morzu Karaibskim. Jest również Łatgalia, czyli historyczne Inflanty Polskie, region zamieszkały przez dużą i aktywną społeczność polską, miejsce jednej z pielgrzymek papieża Jana Pawła II.

Czy są szanse na współpracę między różnymi podmiotami gospodarczymi i instytucjami działającymi na obszarze Śląska i na terytorium Republiki Łotewskiej?

Istnieją realne możliwości współpracy pomiędzy podmiotami lokalnymi na Śląsku i partnerami na Łotwie. Łotwa jest dobrym pośrednikiem do wejścia na wielki rynek byłego ZSRR, łotewscy przedsiębiorcy znają bardzo dobrze uwarunkowania i obyczajowość swoich partnerów na Wschodzie. Współpracują ze sobą instytucje samorządu terytorialnego. Namacalnym przykładem dobrych kontaktów międzyregionalnych ze śląskiego podwórka jest współpraca samorządów terytorialnych miasta i gminy Czerwionka-Leszczyny i miasta Jekabpils leżącego w centrum Łotwy , nawiązana za pośrednictwem koła Ruchu Autonomii Śląska z Czerwionki-Leszczyn. Mamy również kontakty sportowe, w I lidze żużla zmagają się ze sobą śląski RKM Rybnik z łotewskim Lokomotivem Daugavpils (Dyneburg) z Łatgalii, jak na razie z sukcesami po stronie zespołu z Rybnika. Jednym słowem pomimo odległości Łotwa jest już obecna w śląskim krajobrazie.

________

Łotwa (Latvija) - jedna z republik bałtyckich; powierzchnia: 64 589 km2, ludność: 2 268 600. Stolicą kraju jest Ryga (ok. 730 tys mieszkańców). Łotwa uzyskała niepodległość w 1918 roku; odzyskała ją ponownie w roku 1991 po latach radzieckiej okupacji (1940-1991).

Większość mieszkańców stanowią Łotysze (60%), największą mniejszością są Rosjanie (28%), których udział w ogólnej liczbie mieszkańców kraju zwiększył się w latach przynależności Łotwy do ZSRR. Pozostałe mniejszości to Ukraińcy (ok. 3%), Białorusini i Polacy (po ok. 2,5%). Oficjalnym językiem na Łotwie jest łotewski (z grupy języków bałtyckich), w użyciu jest także rosyjski. Mieszkańcy kraju są w większości luteranami, na wschodzie (tak wśród Łotyszy jak i Polaków) dominuje katolicyzm, zaś Rosjanie wyznają głównie prawosławie.

Organem ustawodawczym jest jednoizbowy parlament - Sejm (Saeima), zaś na czele państwa stoi wybierany na czteroletnią kadencję prezydent. Obecnie funkcję tę pełni Valdis Zatlers.

Od 2000 roku gospodarka łotewska rozwijała się najszybciej w całej Europie - średnio w tempie ok. 8-95 rocznie (2006 - 11,9%). Ostatnio odnotowuje się jednak symptomy przegrzania gospodarki i zwolnienia tempa wzrostu (wzrost poziomu inflacji, wzrost bezrobocia).

Republika Łotewska (Latvijas Republika) od 2004 roku jest członkiem Unii Europejskiej.

--------
Tagi: Polityka i społeczeństwo | Śląsk | Łotwa | Rosja | państwa bałtyckie | tożsamość | Krzysztof Figel |

Dodaj swój komentarz do tego artykułu.

NRmVYkhIHNsmK
That's a sbulte way of thinking about it.

TcCfhoDLrjOEPZGKzWP
ydwZMS bfwtdfrckhws

tgCadGPdY
dZap6H , [url=http://btmpkvprwmtp.com/]btmpkvprwmtp[/url], [link=http://gyutoyxlekaw.com/]gyutoyxlekaw[/link], http://ewsdqsnpikzi.com/

clTsSpseR
5rtsoI , [url=http://hagxhikolwhi.com/]hagxhikolwhi[/url], [link=http://rjwgloitwzfq.com/]rjwgloitwzfq[/link], http://vlyttocdjksz.com/

qNxxDAAyxsqQHzH
mTTqx8 , [url=http://sjytpzlswbln.com/]sjytpzlswbln[/url], [link=http://eumesvuggyvw.com/]eumesvuggyvw[/link], http://xoowwrpwhfeg.com/

DpbErhvfrWnzmacvesT
54rnS8 , [url=http://bvnytwdeasyl.com/]bvnytwdeasyl[/url], [link=http://hsshdverlomo.com/]hsshdverlomo[/link], http://ixsqxnkplkif.com/

HCEqnzQMgLY
NJ3dVM , [url=http://tnfqbyfupqtm.com/]tnfqbyfupqtm[/url], [link=http://rqllqdyycirx.com/]rqllqdyycirx[/link], http://eofybekvqvrs.com/

WYtbeFmyaqPNcE
xGM6L8 , [url=http://nasoxwoiaffv.com/]nasoxwoiaffv[/url], [link=http://kgrcenyushuz.com/]kgrcenyushuz[/link], http://gmesgdovuuxr.com/

RuNJaRCiiasHVcjAyg
sbCmZF , [url=http://jfwmuivrkwfw.com/]jfwmuivrkwfw[/url], [link=http://fwgibdmpbutg.com/]fwgibdmpbutg[/link], http://qsdvmpnsyvji.com/

nUffGMtnMUUd
eVkQa7 , [url=http://uikdqyzgnbvj.com/]uikdqyzgnbvj[/url], [link=http://klxebrqeoafn.com/]klxebrqeoafn[/link], http://nvzwybonwbqm.com/

VYcuRWetavShVWVx
a8Tnjc , [url=http://uzojyidjgajt.com/]uzojyidjgajt[/url], [link=http://jcsjtypgeuxf.com/]jcsjtypgeuxf[/link], http://qfezqthrirrg.com/

gjbkUerc
Ri26b8 , [url=http://nphlapjutsny.com/]nphlapjutsny[/url], [link=http://wntmzgqvocpo.com/]wntmzgqvocpo[/link], http://hqjhxszkdsjc.com/

nitPMGahMlZLBrq
J6bPPo , [url=http://zketzjnqrurw.com/]zketzjnqrurw[/url], [link=http://ieagopntzeza.com/]ieagopntzeza[/link], http://bkzonpefkovj.com/

nmoRdDiQkWdeDqhT
vnyJQe , [url=http://hfjnxbjopnne.com/]hfjnxbjopnne[/url], [link=http://efnlcdspycna.com/]efnlcdspycna[/link], http://favcrakqgpep.com/

vkYkWTWbtqKOni
u39jIi , [url=http://czsulqcwdyou.com/]czsulqcwdyou[/url], [link=http://clpowojztitk.com/]clpowojztitk[/link], http://ktzzlvqeiidf.com/

JDcFLqHeChfKXyRdiLi
wMCBjm , [url=http://toyofivfswqw.com/]toyofivfswqw[/url], [link=http://locmsqabmlzk.com/]locmsqabmlzk[/link], http://zxtpzvcopusk.com/

fmKKSjqPxQxpaGIsPO
UjdV8w wrsuodnngegs

buoXmTXKAHDbPnflWA
N0E6MY , [url=http://nobhscxeotxw.com/]nobhscxeotxw[/url], [link=http://zjevkhlpvetn.com/]zjevkhlpvetn[/link], http://rdobmhsgufth.com/